Thứ Tư, ngày 03 tháng 2 năm 2016

BÀI 17: Hô hấp ở động vật

 PHẦN I - MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý
  1. Hô hấp là gì
-        Hô hấp là tập họp những quá trình, trong đó cơ thể lấy ôxi từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài. Hô hấp bao gồm hô hấp ngoài và hô hấp trong
  1. Bề mặt trao đổi khí
-        Bề mặt trao đổi khí là nơi tiếp xúc và trao đổi khí giữa môi trường và tế bào của cơ thể
-        Bề mặt trao đổi khí của cơ quan hô hấp của động vật phải có 4 đặc điểm sau:
Diện tích lớn
+       Mỏng và ẩm ướt giúp khí khuếch tán qua dễ dàng
+       Có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp
+       Có sự lưu thông khí tạo ra sự chênh lệch nồng độ để các khí khuếch tán dễ dàng
  1. Các hình thức hô hấp
Căn cứ vào bề mặt hô hấp có thể chia thành 4 hình thức hô hấp:
1.     Hô hấp qua bề mặt cơ thể
-        Động vật đơn bào hoặc đa bào có tổ chức thấp như: ruột khoang, giun tròn, giun dẹp có hình thức hô hấp qua bề mặt cơ thể
Ví dụ: giun đất, con đĩa… (hô hấp qua da)
2.     Hô hấp bằng hệ thống ống khí
-        Gặp ở côn trùng. Bao gồm nhiều hệ thống ống nhỏ, phân nhánh tiếp xúc với tế bào của cơ thể và thông ra ngoài nhờ các lỗ thở.
3.     Hô hấp bằng mang
-        Mang là cơ quan hô hấp thích nghi với môi trường nước của cá, thân mềm, chân khớp
+       Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng làm cho dòng nước chảy 1 chiều và liên tục từ miệng qua khe mang
+       Dòng máu trong mao mạch chảy song song và ngược chiều với dòng nước chảy qua mang
4.     Hô hấp bằng phổi
-        Phổi là cơ quan hô hấp của động vật sống trên cạn: bò sát, chim, thú.
+       Thú: khoang mũi à hầu à khí quản à phế quản
+       Lưỡng cư: hô hấp bằng da và phổi
+       Chim: hô hấp bằng phổi và hệ thống túi khí



PHẦN II - HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI


Câu 1.   Hãy liệt kê các hình thức hô hấp của động vật ở nước và ở cạn?
TRẢ LỜI:
Có 4 hình thức hô hấp: Hô hấp qua bề mặt cơ thể, hô hấp bằng hệ thống ống khí, hô hấp bằng mang và hô hấp bằng phổi.
-        Động vật sống dưới nước hô hấp bằng mang và qua bề mặt cơ thể.
-        Động vật sống trên cạn hô hấp bằng phổi, hệ thống ống khí và qua bề mặt cơ thể. Một số động vật có vú thích nghi với môi trường sống dưới nước như cá heo, cá voi vẫn hô hấp bằng phổi. Sau vài chục phút trong nước, chúng phải ngoi lên mặt nước để hít thở không khí
Câu 2.   Sự trao đổi khí với môi trường xung quanh ở động vật đơn bào và động vật đa bào có tổ chức thấp (vd thủy tức) được thực hiện như thế nào?
TRẢ LỜI:
-        Động vật đơn bào trao đổi khí qua màng tế bào. Động vật đa bào có tổ chức thấp trao đổi khí qua bề mặt cơ thể. Khí O2 khuếch tán vào cơ thể và CO2 khuếch tán từ trong cơ thể ra ngoài là do có chênh lệch về phân áp O2 và CO2. Quá trình chuyển hoá bên trong cơ thể luôn luôn tiêu thụ O2 là cho phân áp O2 trong tế bào thấp hơn ngoài cơ thể. Quá trình chuyển hoá bên trong cơ thể cũng liên tục sinh ra CO2 làm cho phân áp CO2 trong tế bào luôn cao hơn bên ngoài môi trường cơ thể.
Câu 3.        Sự trao đổi khí với môi trường xung quanh ở côn trùng, cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú được thực hiện như thế nào?
TRẢ LỜI:
-        Côn trùng: trao đổi bằng hệ thống ống khí… Bao gồm nhiều hệ thống ống nhỏ, phân nhánh tiếp xúc với tế bào của cơ thể và thông ra ngoài nhờ các lỗ thở.
-        Cá: trao đổi khí qua mang…Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng làm cho dòng nước chảy 1 chiều và liên tục từ miệng qua khe mang. Dòng máu trong mao mạch chảy song song và ngược chiều với dòng nước chảy qua mang
-        Lưỡng cư: trao đổi khí qua da và qua phổi… Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể được thực hiện nhờ hiện tượng khuếch tán  
-        Chim: hô hấp bằng phổi và hệ thống túi khí…
-        Thú: khoang mũi à hầu à khí quản à phế quản…
Câu 4.        Tại sao bề mặt trao đổi khí của chim, thú phát triển hơn của lưỡng cư và bò sát
TRẢ LỜI:
-        Vì nhu cầu trao đổi khí ở chim và thú cao hơn ở lưỡng cư và bò sát. Chim và thú là động vật hằng nhiệt nên cần năng lượng để giữ cho thân nhiệt ổn định. Hơn nữa, chim và thú hoạt động tích cực nên nhu cầu về năng lượng cao hơn. Vì vậy, bề mặt trao đổi khí của chim và thú phát triển hơn của lưỡng cư và bò sát để đáp ứng đủ nhu cầu trao đổi khí.
Câu 5.        Hô hấp là gì? Phân biệt giữa hô hấp ngoài và hô hấp tế bào?
TRẢ LỜI:
-        Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào để oxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài.
-        Hô hấp ngoài là sự trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường ngoài, thông qua bề mặt trao đổi khí như da, mang, phổi …
-        Hô hấp tế bào diễn ra trong tế bào, là sự oxi hóa chất hữu cơ như glucozo và giải phóng năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài. Hô hấp tế bào diễn ra ở ti thể
Câu 6.         Mô tả quá trình trao đổi khi ở giun đất. Vì sao khi trời mưa giun đất thường ngoi lên khỏi mặt đất? Nếu bắt giun đất để trên mặt đất khô ráo, giun sẽ nhanh chóng bị chết. Tại sao?
TRẢ LỜI:
-        Giun đất hô hấp bằng da. Da của giun đất mỏng và rất ẩm ướt để cho O2 và CO2 dễ dàng hòa tan rồi khuếch tán vào mạng lưới mao mạch dưới da.
-        Khi trời mưa kéo dài, đất ngập úng, trong đất thiếu oxi, giun đất chui lên khỏi lòng đất để trao đổi khí
-        Nếu bắt giun đất lên mặt đất khô ráo thì chúng không hô hấp được nên sẽ bị chết do O2 và CO2 không khuếch tán được qua da vì da bị khô.
Câu 7.        Tại sao mang cá chỉ thích hợp với hô hấp ở dưới nước mà không thích hợp cho hô hấp trên cạn?
TRẢ LỜI:
-        Vì mang chỉ trao đổi khí hòa tan trong nước được lưu chuyển qua mang, do mất lực đẩy của nước nên các phiến mang và cung mang xẹp, dính chặt với nhau thành một khối làm diện tích bề mặt trao đổi khí còn rất nhỏ, mang cá bị khô nên không hô hấp được.
Câu 8.         Mô tả quá trình trao đổi khí ở côn trùng. Hô hấp qua bề mặt cơ thể và hô hấp bằng hệ thống ống khí, hình thức nào hiệu quả trao đổi khí cao hơn? Vì sao?
TRẢ LỜI:
-        Hệ thống ống khí được cấu tạo từ những ống dẫn chứa không khí, phân nhánh nhỏ dần đến ống khí nhỏ nhất có chứa dịch tiếp xúc với tế bào của cơ thể để trao đổi khí. Oxi từ không khí hòa tan trong dịch và chuyển vào tế bào, còn CO2 thì ngược lại. Hệ thống ống khí thông ra bên ngoài nhờ các lỗ thở.
-        Hệ thống ống khí vận hành nhờ hoạt động cơ phần bụng có sự phối hợp với việc đóng mở lỗ thở. Không khí đi vào lỗ thở phía trước rồi đi ra lỗ thở ở phía sau.
Hô hấp qua hệ thống ống khí thì có hiệu quả trao đổi khí cao hơn vì:
-        Hô hấp qua hệ thống ống khí có ống khí phân bố đến tận tế bào.
-        Hô hấp qua hệ thống ống khí có thể thực hiện khi môi trường ẩm thấp hay khô, còn hô hấp qua bề mặt cơ thể chỉ thực hiện khi da ẩm ướt.
Câu 1.            Để đảm bảo nhận được chức năng hô hấp thì bề mặt trao đổi khí cần có những đặc điểm nào?
TRẢ LỜI:
-       Diện tích bề mặt rộng, ẩm ướt, mỏng: dễ tiếp xúc, dễ khuếch tán.
-       Có sự lưu thông khí tạo sự chênh lệch nồng độ O2 và CO2.
-       Được cung cấp nhiều mao mạch.

-       Có sắc tố hô hấp, kết hợp với O2 làm tăng khả năng vận chuyển O2.

46 nhận xét:

  1. Nội dung còn sơ sài,chưa nói lên được ý chính trong bài học, chưa so sánh được đặc điểm tiến hóa trong trao đổi khí ở từng nhóm động vật.

    Trả lờiXóa
  2. chưa nói lên được hoạt động hô hấp bằng hệ thống ống khí mà chỉ nêu ra cấu tạo

    Trả lờiXóa
  3. Nhận xét này đã bị quản trị viên blog xóa.

    Trả lờiXóa
  4. bo' tay ..... i love QT :X

    Trả lờiXóa
  5. sao co wa it cau tra loi ma em can vay co giao em cho nhieu cau hoi ve bai nay lam em tim mai ma khong thay dau kho wa di phen nay em chet chac roi

    Trả lờiXóa
  6. Sao không gửi câu hỏi lại cho thầy!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. thầy ơi !! giúp em với !!!
      1> cây trong vườn và vây trên đồi cây nào có cường độ thoát hơi nước mạnh hơn ??? giải thích vì sao ???
      Thầy trả lời nhanh giùm em với !! em đang cần gấp !!!

      Xóa
    2. sự tiến hóa của hệ hô hấp và quá trình hô hấp là j?

      Xóa
  7. tai sao ho hap o chim lai hieu qua nhat trong nhom dong vat tren can

    Trả lờiXóa
  8. 1. Nhờ hệ thống các túi khí nên chim có thể thực hiện trao đổi khí liên tục ngay cả khi đang bay.
    2. Ở chim, sự trao đổi khí thực hiện ở các ống khí trong phổi, nhờ dòng khí giàu oxi chuyển qua liên tục từ sau ra trước nên không có khí đọng (khí cặn) như các nhóm động vật có phổi trên cạn khác

    Trả lờiXóa
  9. tai sao ca xuong co hieu qua ho hap cao nhat trong nhom ho hap bang mang

    Trả lờiXóa
  10. Trả lời: Cá xương là nhóm hô hấp bằng mang có hiệu quả trao đổi khí tốt nhất vì:
    - Cá xương có bề mặt trao đổi khí là hệ thống mang cá với vô số các phiến mang với những đặc điểm hoàn hảo: Diện tích lớn, mỏng và ẩm ướt, có nhiều mao mạch, máu có sắc tố hô hấp, có sự lưu thông khí
    - Ngoài ra ở cá xương còn có thêm 2 đặc điểm sau: Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng làm cho dòng nước chảy 1 chiều và liên tục từ miệng qua khe mang. Dòng máu trong mao mạch chảy song song và ngược chiều với dòng nước chảy qua mang

    Trả lờiXóa
  11. tại sao bề mặt trao đổi khí của chim, thú phat triển hơn của loài lưỡng cư và bò sát

    Trả lờiXóa
  12. sự trao đổi khí với môi trường xung wuanh ở côn trùng, cá, lưỡng cư, bò sát, chim và thú được thực hiện như thế nào

    Trả lờiXóa
  13. cam on bai cua thay` nhe'

    Trả lờiXóa
  14. Nêu sự tiến hoá trong các hình thức hô hấp ở động vật

    Trả lờiXóa
  15. Thầy ơi thầy có thể cho em vài thông tin động vật hô hấp bằng túi khí được ko ạ?
    Em cảm ơn thầy!

    Trả lờiXóa
  16. neu su tien hoa trong cac hinh thuc ho hap o dong vat

    Trả lờiXóa
  17. Gợi ý:...
    - Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể --> hiệu quả trao đổi khí thấp. chưa có cơ quan chuyên hóa làm nhiệm vụ hô hấp
    - Hô hấp bằng hệ thống ống khí --> đã có cơ quan chuyên hóa với hệ thống ống khí đến tận từng tế bào. Tuy nhiên, máu không có sắc tố hô hấp nên không thể vận chuyển khí, cũng không có khả năng lọc khí
    - Hô hấp bằng mang --> Cấu tạo thích nghi với việc trao đổi khí dưới nước, Hiệu quả trao đổi khí cao,
    - Hô hấp bằng phổi --> Phổi có cấu tạo phức tạp làm tăng bề mặt trao đổi khí, thuận lợi cho các nhóm động vật trên cạn. Việc trao đổi khí ở nhóm động vật có phổi diễn ra chủ động và hiệu quả. Đặc biệt hệ tuần hoàn của nhóm phổi có thêm vòng tuần hoàn nhỏ qua phổi giúp tăng hiệu qua trao đổi khí rất tốt.

    Trả lờiXóa
  18. Hô hấp bằng túi khí xuất hiện ở chim, phần này có trình bày trong SGK

    Trả lờiXóa
  19. thay oi,thay co dang onl ko, giup e voi

    Trả lờiXóa
  20. ho hap qua so bo ve luong cu

    Trả lờiXóa
  21. em la sinh vien khoa sinh truong dai hoc su pham ha noi.thay gioi lam ,khong biet bao gio em moi gioi duoc nhu thay

    Trả lờiXóa
  22. thầy thật là xì tin

    Trả lờiXóa
  23. bai cua thay hay lam cam on thay nhieu

    Trả lờiXóa
  24. Thày ơi hiđrat nước là gì hả thầy?

    Trả lờiXóa
  25. cau chieu huong tien hoa can 1 nhan xet chung co thay, khong can noi ro tung cai dau, thay lam lai dc k

    Trả lờiXóa
  26. thây oi tai sao phoi la co quan trao đoi khi cua đong vat tren can

    Trả lờiXóa
  27. dong vat duoi nuoc con ho hap bang phoi nua(nhu ca voi chang han)

    Trả lờiXóa
  28. thầy cho em hỏi về hướng tiến hóa hô hấp ở các nhóm động vật được không?

    Trả lờiXóa
  29. thầy ơi thầy dạy thêm ko em đi học nà

    Trả lờiXóa
  30. thầy ơi cho em hỏi tại sao chim là động vật trên cạn trao đổi khí hiệu quả nhất

    Trả lờiXóa
  31. thầy ơi cho em hỏi tại sao chim là động vật trên cạn trao đổi khí hiệu quả nhất

    Trả lờiXóa
  32. cam on thay nhieu nhieu nha bai cua thay rat hay .chuc thay luon thanh cong trong cuoc song

    Trả lờiXóa
  33. Thầy giải thích hộ em câu hỏi:Trong các loài động vật ở cạn,động vật nào có hiệu quả hô hấp cao nhất?Vì sao?

    Trả lờiXóa
  34. bài viết của thầy giúp em rất nhiếu .Cảm ơn thầy

    Trả lờiXóa
  35. thày ơi! cho em hỏi :
    1/ Gọi là hô hấp qua bề mặt cơ thể nhưng tại sao lại xảy ra ở tế bào?
    2/ Khi trời mưa gium đất thường trườn lên khỏi mặt đất, tại sao?
    Em cảm ơn thầy trước ạ~

    Trả lờiXóa
  36. Thầy giải hộ e câu hỏi : Dựa vào các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí giải thích phổi , mang là cơ quang trao đổi khí có hiệu quả cao?
    E thanks thầy nhìu :)

    Trả lờiXóa
  37. cho em hỏi sự tiến hóa của cơ quan hô hấp ở động vật thông qua các hình thức hô hấp

    Trả lờiXóa
  38. cây trong vườn và cây tren đồi, cây nào có cường độ thoát nước mạnh hơn vì sao?

    Trả lờiXóa
  39. Thầy ơi cho e hỏi:tại sao bò sát hô hấp bằng phổi và sống ở dưới nc dc mà lớp chim,thú lại ko dc?

    Trả lờiXóa
  40. thầy giúp em câu này được không ạ! " Nêu hướng tiến hoá đối với cơ quan hô hấp ở một số hình thức hô hấp đã học ợ động vật. Chứng minh rằng hô hấp ở phổi là hiệu quả nhất? " Em Cảm ơn

    Trả lờiXóa