Thứ Sáu, ngày 26 tháng 6 năm 2009

BÀI 18-19

BÀI 18-19:
TUẦN HOÀN MÁU
I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ TUẦN HOÀN
1. Cấu tạo chung
- Dịch tuần hoàn: máu hoặc hỗn hợp máu – dịch mô
- Tim: là cơ quan hút và đẩy máu chảy trong mạch máu
- Hệ thống mạch máu bao gồm: hệ thống động mạch, tĩnh mạch, mao mạch
2. Chức năng chủ yếu của hệ tuần hoàn
- Hệ tuần hoàn có chức năng vận chuyển các chất từ bộ phận này đến bộ phận khác để đáp ứng cho các hoạt động sống của cơ thể
II. CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN Ở ĐỘNG VẬT
- Động vật đa bào có cơ thể nhỏ, dẹp và động vật đơn bào không có hệ tuần hoàn, các chất được trao đổi trực tiếp qua bề mặt cơ thể.
- Hệ tuần hoàn của động vật đa bào có các dạng sau:
1. Hệ tuần hoàn hở
- Có những đoạn máu không lưu thông trong mạch máu mà tràn vào khoang cơ thể và trộn lẫn với dịch mô tạo thành hỗn hợp máu và dịch mô.
- Máu chảy trong động mạch với áp lực thấp, tốc độ chậm
- Gặp ở đa số động vật thân mềm (ốc sên, trai..) và chân khớp (côn trùng, tôm..)
2. Hệ tuần hoàn kín
- Máu được tim bơm đi lưu thông liên tục trong mạch kín, từ động mạch qua mao mạch, tĩnh mạch sau đó về tim. Máu trao đổi chất với tế bào thông qua thành mao mạch
- Máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao hoặc trung bình, tốc độ nhanh
- Gặp ở mực ống, bạch tuộc, giun đốt chân đầu và động vật có xương sống
- Hệ tuần hoàn kín có 2 loại: hệ tuần hoàn đơn ở cá, hệ tuần hoàn kép ở các nhóm động vật có phổi
III. HOẠT ĐỘNG CỦA TIM
1. Tính tự động của tim
- Là khả năng co dãn tự động theo chu kì nhờ hệ dẫn truyền tim. Hệ dẫn truyền tim là tập họp sợi đặc biệt có trong thành tim gồm: nút xong nhỉ, nút nhỉ thất, bó His và mạng puốckin
2. Chu kỳ hoạt động của tim
- Tim hoạt động theo chu kì. Mỗi chu kì tim bắt đầu từ pha co tâm nhỉ, sau đó là pha co tâm thất và cuối cùng là pha dãn chung
IV. HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ MẠCH
1. Cấu trúc của hệ mạch
- Động mạch  tiểu động mạch  mao mạch  tiểu tĩnh mạch  tĩnh mạch chủ
2. Huyết áp
- Là áp lực máu tác dụng lên thành mạch khi tim co bóp đẩy máu vào động mạch
- Huyết áp tâm thu ứng với lúc tim co. Huyết áp tâm trương ứng với lúc tim giãn
- Tất cả những tác nhân làm thay đổi lực co tim, nhịp tim, khối lượng máu, độ quánh của máu, sự đàn hồi của mạch máu đều có thể làm thay đổi huyết áp.
3. Vận tốc máu
- Là tốc độ máu chảy trong 1 giây. Vận tốc máu trong hệ mạch liên quan đến tổng tiết diện của mạch và chênh lệch huyết áp giữa hai đầu đoạn mạch.



II. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ:
1. Tại sao hệ tuần hoàn của côn trùng được gọi là hệ tuần hoàn hở?
- Vì có một đoạn máu đi ra khỏi mạch máu, đi vào trong khoang cơ thể
2. Trình bày những đặc điểm của hệ tuần hoàn kín?
- Máu được tim bơm đi lưu thông liên tục trong mạch kín, từ động mạch qua mao mạch, tĩnh mạch sau đó về tim. Máu trao đổi chất với tế bào thông qua thành mao mạch
- Máu chảy trong động mạch dưới áp lực cao hoặc trung bình, tốc độ nhanh
- Gặp ở mực ống, bạch tuộc, giun đốt chân đầu và động vật có xương sống
- Hệ tuần hoàn kín có 2 loại: hệ tuần hoàn đơn ở cá, hệ tuần hoàn kép ở các nhóm động vật có phổi
3. Tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co dãn nhịp nhàng?
- Đó là nhờ tính tự động của tim: Là khả năng co dãn tự động theo chu kì nhờ hệ dẫn truyền tim. Hệ dẫn truyền tim là tập họp sợi đặc biệt có trong thành tim gồm: nút xong nhỉ, nút nhỉ thất, bó His và mạng puốckin
4. Vẽ và chú thích hệ dẫn truyền tim?
- Tự vẽ
5. Tại sao huyết áp lại giảm dần trong hệ mạch?
- Sức co bóp của tim và nhịp tim - sức cản trong mạch máu: càng ra khỏi tim, càng xa động mạch chủ thì sức co bóp của tim giảm dần, đồng thời sức cản trong mạch tăng do tiết diện của động mạch ngày càng giảm dần  huyết áp giảm. Khi máu được thu về tĩnh mạch chủ thì huyết áp = 0
6. Giải thích sự biến đổi vận tốc máu trong hệ mạch?
Quan sát hình 19.4: ta thấy vận tốc máu ở động mạch và tĩnh mạch cao, cao nhất ở động mạch chủ và thấp nhất tại các mao mạch
- Vận tốc máu phụ thuộc vào tiết diện của mạch, tiết diện càng lớn thì vận tốc càng lớn (nguyên lý động lực học chất lỏng). Do đó, ở động mạch chủ có lực phát động lớn nhất và tiết diện lớn nhất nên vận tốc là lớn nhất. Tĩnh mạch cũng có tiết diện lớn nhưng do ma sát nên lực co bóp của tim đã giảm  vận tốc máu giảm. Tại các mao mạch do tiết diện rất nhỏ nên vận tốc máu cũng rất nhỏ.

22 nhận xét:

  1. Hệ tuần hoàn của côn trùng là hệ tuần hoàn hở nhưng vẫn đảm bảo khả năng trao đổi chất hiệu quả vì.
    - Hệ tuần hoàn côn trùng không cần vận chuyển khí. Sự trao đổi khí ở côn trùng được thực hiện qua hệ thống lỗ khí đến tận từng tế bào.
    - Hệ tuần hoàn côn trùng vận chuyển chủ yếu là chất dinh dưỡng cung cấp cho hoạt động sống và tham gia bài tiết.
    --> Mặc dù côn trùng có hệ tuần hoàn hở nhưng hoạt động trao đổi chất và năng lượng vận diễn ra bình thường cung cấp cho hoạt động sống của cơ thể.

    Trả lờiXóa
  2. thay` oi, thay` co' the noi' ro~ hon tinh' tu dong cua~ tim ko thay`, cai' gi` ma` fat' xung dien , quy trinh` do' thay`

    Trả lờiXóa
  3. hay chi ra duong di cua mau trong he tuan hoan don cua ca (xuat phat tu tim) va giai thich tai sao he tuan hoan cua ca goi la he tuan hoan don

    Trả lờiXóa
  4. Tim --> động mạch --> tiểu động mạch--> mao mạch --> tiểu tĩnh mạch --> tĩnh mạch --> tim.
    Hết rồi, cá là hệ tuần hoàn đơn vì chỉ có 1 vòng tuần hoàn thôi. không có vòng tuần hoàn qua phổi.

    Trả lờiXóa
  5. oi! thay xjh zaj woe'! :x s2 s2 s2

    Trả lờiXóa
  6. "Vận tốc máu phụ thuộc vào tiết diện của mạch, tiết diện càng lớn thì vận tốc càng lớn (nguyên lý động lực học chất lỏng). Do đó, ở động mạch chủ có lực phát động lớn nhất và tiết diện lớn nhất nên vận tốc là lớn nhất. Tĩnh mạch cũng có tiết diện lớn nhưng do ma sát nên lực co bóp của tim đã giảm  vận tốc máu giảm. Tại các mao mạch do tiết diện rất nhỏ nên vận tốc máu cũng rất nhỏ."
    thầy ơi chỗ này không đúng. vì vận tốc máu tỉ lệ nghịch với tổng tiết diên mạch cơ mà. với lại tuy động mạch có tiết diện lớn nhưng mà tổng tiết diện ở mao mạch còn lớn hơn nhiều lần :)

    Trả lờiXóa
  7. Đúng rồi đấy mà. thì tại mao mạch tổng tiết diện lớn (nhưng tiết diện từng ống lại nhỏ) thì vận tốc máu cũng nhỏ thôi mà

    Trả lờiXóa
  8. thầy ơi tại sao hệ tuần hoàn của cá, lưỡng cư, bò sát , chim , thú được gọi là hệ tuần hoàn kín???

    Trả lờiXóa
  9. hãy chỉ ra đường đi của máu trong hệ tuần hoàn cua cá và giải thích tại sao he tuần hoàn của cá là hệ tuần hoàn đơn

    Trả lờiXóa
  10. Rất hay. cảm ơn các thầy rất nhiều. nhưng web có rất nhiều lỗi. nền vàng chữ đen ko đẹp. nó có vẻ hơi màu mè ko hợp với giáo dục. em xin góp ý nên đổi nền trắng chữ các màu khác nhau để nổi lên cũng dc. ko nên thế này. chúc các thầy sức khỏe, thành công trong công việc để giúp đỡ chúng em nhiều hơn...Baby_HTr_216☺

    Trả lờiXóa
  11. thầy ơi cho em hỏi: tại sao tâm thất lại có thể tích lớn hơn tâm nhĩ?

    Trả lờiXóa
  12. thầy có tài liệu ôn thi học sinh giỏi lớp 11 Sinh ko, nếu có cho e xin đc ko thầy!!! Cảm ơn thầy trước. Nếu có thầy gởi mail cho e nhé. sonlam_qn1995nth@ymail.com

    Trả lờiXóa
  13. thầy ơi : tại sao tim lại hoạt động nhịp nhàng suốt đời mà không biết mệt mỏi ?

    Trả lờiXóa
  14. thầy ơi : tại sao tim hoạt động nhịp nhàng suốt đời mà không biết mệt mỏi

    Trả lờiXóa
  15. thay oi tai sao khi máu dược thu về tĩnh mạch chủ thì huyết áp bằng không

    Trả lờiXóa
  16. hay wa mjh dag tim bai nay,em cam on thay

    Trả lờiXóa
  17. thầy ơi cho em hởi:"chiều hướng tiến hóa cửa hệ tuần hoàn là gì" ak?

    Trả lờiXóa
  18. Giai thich su thay doi van toc mau va huyet ap trong he tuan hoan kin

    Trả lờiXóa
  19. thay lam caj nay chac cung met lem nhj,nhung thay dau ruj ko bjt, hay la thay ko bo wep ny ruj.

    Trả lờiXóa
  20. thay pt he tuan hoan va mau cua gia cam ra xao k?ve cau tao,hjh dag va moi thu ve no

    Trả lờiXóa