Thứ Năm, ngày 04 tháng 2 năm 2016

BÀI 42: Sinh sản hữu tính ở thực vật

 PHẦN I - MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý
I.       KHÁI NIỆM
-        Là kiểu sinh sản trong đó có sự hợp nhất của giao tử đực và giao tử cái tạo nên hợp tử phát triển thành cơ thể mới
* Những đặc trưng của sinh sản hữu tính
-        Có quá trình hình thành và hợp nhất của giao tử đực và giao tử cái
-        Có sự trao đổi và tái tổ hợp của 2 bộ gen
-        Luôn gắn liền với quá trình giảm phân tạo giao tử
* Ưu thế của sinh sản hữu tính so với sinh sản vô tính
-        Tăng khả năng thích nghi của thế hệ sau đối với môi trường sống luôn biến đổi
-        Tạo sự đa dạng di truyền, cung cấp nguồn vật liệu phong phú cho chọn lọc tự nhiên và tiến hóa
II.     SINH SẢN HỮU TÍNH Ở THỰC VẬT CÓ HOA
  1. Cấu tạo hoa
  2. Quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi
a.      Sự hình thành hạt phấn
-        Tế bào mẹ (2n) trong bao phấn thực hiện giảm phân tạo thành 4 tế bào con (n) (bào tử đực). Các tế bào con tiếp tục thực hiện nguyên phân tạo thành các hạt phấn (thể giao tử đực)
Mỗi hạt phấn gồm 2 tế bào:
-        Tế bào bé là tế bào sinh sản
-        Tế bào lớn là tế bào ống phấn
b.     Sự hình thành túi phôi
-        Tế bào mẹ (2n) trong bầu nhụy thực hiện giảm phân tạo thành 4 tế bào con (đại bào tử đơn bội), sau đó 3 tế bào tiêu biến chỉ còn lại 1 đại bào tử. Đại bào tử tiếp tục thực hiện nguyên phân hình thành túi phôi hay thể giao tử (gồm 7 tế bào với 8 nhân)
  1. Quá trình thụ phấn và thụ tinh
a.      Thụ phấn 
-        Là quá trình vận chuyển hạt phấn từ nhị đến núm nhụy, sau đó hạt phấn nẩy mầm trên núm nhụy
-        Có 2 hình thức thụ phấn là: tự thụ phấn và giao phấn
-        Thực vật hạt kín thụ phấn nhờ gió, nhờ côn trùng
b.     Thụ tinh 
-        Là sự hợp nhất của nhân giao tử đực với nhân của tế bào trứng trong túi phôi để hình thành hợp tử (2n) khởi đầu cho phôi của cá thể mới.
-        Quá trình thụ tinh diễn ra khi ống phấn sinh trưởng xuyên qua vòi nhụy, vào túi phôi và giải phóng 2 nhân (2 giao tử), một nhân hợp nhất với tế bào trứng tạo thành hợp tử (2n), nhân còn lại kết hợp với nhân lưỡng bội (2n) ở trung tâm tạo thành nhân tam bội(3n) phát triển thành nội nhũ để cung cấp dinh dưỡng cho phôi phát triển sau này. Do đó quá trình thụ tinh được gọi là thụ tinh kép, thụ tinh kép chỉ có ở thực vật hạt kín
  1. Quá trình hình thành hạt, quả
a.      Hình thành hạt
-        Noãn đã thụ tinh (chứa hợp tử và tế bào tam bội) phát tiển thành hạt. Hợp tử phát triển thành phôi. Tế bào tam bội phân chia tạo thành khối đa bào giàu chất dinh dưỡng được gọi là nội nhũ (phôi nhũ)
-        Có 2 loại hạt: hạt có nội nhũ (hạt cây một lá mầm) và hạt không nội nhũ (hạt cây 2 lá mầm)
b.     Hình thành quả
-        Quả là do bầu nhụy sinh trưởng dày lên chuyển hóa thành. Quả được hình thành không qua thụ tinh noãn gọi là quả đơn tính.
-        Quá trình chín của quả bao gồm những biến đổi về mặt sinh lí, sinh hóa làm cho quả chín có độ mềm, màu sắc, hương vị hấp dẫn thuận lợi cho sự phán tán của hạt.


PHẦN II - HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

Câu.1    Thụ phấn là gì, có mấy hình thức thụ phấn ?
TRẢ LỜI:
-        Là quá trình vận chuyển hạt phấn từ nhị đến núm nhụy, sau đó hạt phấn nẩy mầm trên núm nhụy. Có 2 hình thức thụ phấn là: tự thụ phấn và giao phấn
-        Tự thụ phấn: Nếu hạt phấn từ nhị hoa nẩy mầm trên núm nhụy của chính hoa đó hoặc hạt phấn rơi vào một núm nhị của một hoa khác trên cùng một cây và nẩy mầm. Tự thụ phấn là sự kết hợp giữa 2 bộ gen có cùng nguồn gốc.
-        Thụ phấn chéo: Nếu hạt phấn của nhị rơi trên núm nhuỵ của một hoa khác trên những cây khác nhau của cùng một loài và nẩy mầm. Trong thụ phấn chéo 2 bộ gen được kết hợp có nguồn gốc khác nhau.
Câu.2    Thế nào là thụ tinh kép?
TRẢ LỜI:
-        Thụ tinh kép là sự hợp nhất của 2 nhân tinh trùng đồng thời với nhân của tế bào trứng (n) và với nhân lưỡng bội (2n). Ở trung tâm túi phôi tạo nên nhân tam bội (3n) phát triển thành nội nhũ
Câu.3    Mô tả cấu tạo của 1 hoa mà em biết:
TRẢ LỜI:
-        Hoa đơn tính: như hoa bầu, bí, ngô… trên có đài hoa, cánh hoa, một bông hoa chỉ có nhị (cơ quan sinh dục đực) là hoa đực hoặc  nhụy (cơ quan sinh dục cái) là hoa cái.
-        Hoa lưỡng tính: như hoa đậu, phượng, lúa… thì có cả nhị và nhụy trên cùng một hoa.
-        Bộ phận cái của hoa có đầu nhụy, ống phấn và bầu nhụy (chứa noãn), bộ phận đực có bao phấn (chứa hạt phấn).
Câu.4    Trình bày nguồn gốc của hạt và quả?
TRẢ LỜI:
-        Hạt là noãn đã thụ tinh chuyển hoá thành. Hạt gồm hợp tử và nội nhũ.
-        Quả là bầu nhuỵ sinh trưởng chuyển hoá thành. Quá trình hình thành quả xảy ra đồng thời với quá trình hình thành hạt.
Câu.5    Hãy nêu vai trò của quả đối với sự phát triển của thực vật và đời sống con người?
TRẢ LỜI:
-        Sự hình thành quả giúp bảo vệ hạt, đảm bảo cho sự duy trì nòi giống ở thực vật. Sự hình thành quả có vai trò cung cấp chất dinh dưỡng cho con người vì trong quả có tinh bột, đường, vitamin, khoáng chất... cần cho cơ thể, ngoài ra trong 1 số quả có chứa chất hoạt tính dùng trong y dược.
Câu.6    Mô tả quá trình thụ phấn mà em biết? Sự thụ phấn chéo thực hiện nhờ các tác nhân nào?
TRẢ LỜI:
-        Ví dụ ở ngô: hạt phấn ở hoa đực (hoa ở trên cùng cây ngô) rơi xuống nhụy ở bắp ngô (râu ngô) (tự thụ phấn) hoặc được gió mang đến nhụy của cây bên cạnh (thụ phấn chéo).
-        Thụ phấn nhờ côn trùng: Ví dụ ở bầu bí… ong bay vào hoa đực, các hạt phấn dính vào thân con ong, ong lại bay sang hoa cái, hạt phấn từ ong dính vào nhụy hoa.

-        Sự thụ phấn chéo diễn ra tự nhiên (gió, nước, sâu bọ) hay nhân tạo (do người).

6 nhận xét:

  1. cho em hoi:"su khac biet giua qua trinh phat trien hat phan va tui phoi" la gi ah?

    Trả lờiXóa
  2. Phần đó có ở trên giáo khoa rồi mà em. Khác biệt chủ yếu ở chỗ là:
    hạt phấn được hình thành qua 1 lần giảm phân và 1 lần nguyên phân (từ 1 tb sd đực thành 4 hạt phấn, mỗi hạt phấn có 2 nhân)
    Túi phôi cũng qua một lần giảm phân nhưng sau đó mỗi tb sẽ thực hiện 1 số lần NP liên tiếp (từ 1 tế bào sd cái tạo thành 1 túi phôi bên trong có 7 tế bào với 8 nhân khác nhau)

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. thầy giúp e câu này. lập bảng so sánh sự khác nhau giữa sinh sản vô tính và hữu tính. so sánh wa các nội dung sau. sự kết hợp giao tử đực và cái, cơ chế, đặc điểm di chuyển TH sau, sự thích nghi môi trường sống, ý nghĩa tiến hóa. xong rồi đó thầy. tổng cộng 5 ý. thanks a trước nha? hihi^.^

      Xóa
  3. thầy giúp em với
    trả lời đầy đủ dùm em câu này
    đề thi học kỳ 2 của tụi em đó thứ 6 la thi sinh rồi
    trình bày các giai đoạn sinh sản hữu tính ở thực vật

    Trả lờiXóa
  4. thầy trả lời giúp em vì sao thụ tinh ở thực vật có hoa lại là thụ tinh kép ạ?

    Trả lờiXóa
  5. Hj, lúc nào muốn tìm tài liệu về môn sinh em cũng ghé web thầy đầu tiên a. Thầy dạy rất hay ạ. Cảm ơn thầy.

    Trả lờiXóa