Thứ Tư, 3 tháng 2, 2016

Bài 43. Trao đổi vật chất trong hệ sinh thái

I.     TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT
  1. Chuỗi thức ăn
a.      Định nghĩa:
-        Là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau và mỗi loài là một mắc xích của chuỗi. Trong một chuỗi, một mắt xích vừa có nguồn thức ăn là mắt xích phía trước vừa là nguồn thức ăn của mắt xích phía sau.
b.      Phân loại:
-        Có 2 loại chuỗi thức ăn:
+       Chuỗi thức ăn mở đầu bằng cây xanh à động vật ăn thực vật à động vật ăn động vật.
Ví dụ: cây ngô à sâu ăn lá ngô à nhái à rắn hổ mang à diều hâu
+       Chuỗi thức ăn mở đầu bằng chất hữu cơ bị phân giải à sinh vật phân giải mùn, bã hữu cơ à động vật ăn sinh vật phân giải à các động vật ăn động vật khác
Ví dụ: lá, cành khô à mối à nhện à thằn lằn
  1. Lưới thức ăn:
-        Mỗi loài trong quần xã thường là mắt xích của nhiều chuỗi thức ăn. Các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung tạo thành lưới thức ăn
  1. Bậc dinh dưỡng:
-        Trong 1 lưới thức ăn tất cả các loài có cùng mức dinh dưỡng hợp thành bậc dinh dưỡng. Có nhiều bậc dinh dưỡng:
 + Bậc dinh dưỡng cấp 1: là các sinh vật sản xuất, bao gồm các sinh vật có khả năng tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ của môi trường.
 + Bậc dinh dưỡng cấp 2: là các sinh vật tiêu thụ bậc 1 bao gồm các động vật ăn sinh vật sản xuất.
 + Bậc dinh dưỡng cấp 3: là các sinh vật tiêu thụ bậc 2 bao gồm các động vật ăn thịt, chúng ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1.
 + Bậc cuối cùng là bậc dinh dưỡng cao cấp nhất. Là sinh vật ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1,2,3 …
II.  THÁP SINH THÁI
1.     Định nghĩa:
-        Là độ lớn của các bậc dinh dưỡng được xác định bằng số lượng cá thể, sinh khối hay năng lượng ở mỗi bậc dinh dưỡng.
2.     Phân loại:
Có 3 loại tháp sinh thái:
 + Tháp số lượng: được xây dựng trên số lượng cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
 + Tháp sinh khối: được xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng.
 + Tháp năng lượng: là hoàn thiện nhất, được xây dựng trên số năng lượng được tích luỹ trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích trong 1 đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng.

CÂU HỎI THAM KHẢO:
Câu 1.    Cho ví dụ về các bậc dinh dưỡng của một quần xã tự nhiên và một quần xã nhân tạo.
-        Ví dụ về các bậc dinh dưỡng cùa một quần xã đồng cỏ:
+      Sinh vật sản xuất: cây cỏ, cây bụi
+      Sinh vật tiêu thụ bậc 1: sâu ăn lá cây, chuột, châu chấu
+      Sinh vật tiêu thụ bậc 2: chim sâu, rắn
+      Sinh vật tiêu thụ bậc cao nhất: diều hâu
+      Sinh vật phân giải: vi khuẩn, nấm, mối, giun đất
-        Ví dụ về các bậc dinh dưỡng của một quần xã đồng lúa:
+      Sinh vật sản xuất: cây lúa
+      Sinh vật tiêu thụ bậc 1: sâu ăn đụt thân, chuột, châu chấu
+      Sinh vật tiêu thụ bậc 2: chim sâu, rắn
+      Sinh vật tiêu thụ bậc cao nhất: diều hâu
+      Sinh vật phân giải: vi khuẩn, nấm, giun đất
Câu 2.    Phân biệt 3 loại tháp sinh thái.
-        Tháp số lượng được xây dựng dựa trên số lượng cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
-        Tháp sinh khối xây dựng dựa trên số lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tich hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng.
-        Tháp năng lượng được xây dựng dựa trên số năng lượng được tích lũy trên một đơn vị diện tích hay thể tích, trong một đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng.
Mỗi loại tháp có ưu điểm và nhược điểm riêng:
-        Tháp sinh khối có giá trị cao hơn tháp số lượng. Do mỗi bậc dinh dưỡng đều được biểu thị bằng số lượng chất sống, nên phần nào có thể so sánh được các bậc dinh dưỡng với nhau. Tuy nhiên, tháp sinh khối cũng có nhiều nhược điểm: thành phần hóa học và giá trị năng lượng của chất sống trong các bậc dinh dưỡng là khác nhau. Tháp sinh khối không chú ý đến yếu tố thời gian tích lũy trong mỗi bậc dinh dưỡng.

-        Tháp năng lượng là loại tháp hoàn thiện nhất. Tuy nhên, xây dựng tháp năng lượng khá phức tạp, đòi hỏi nhiều công sức và thời gian.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét