KÊNH VIDEO BÀI GIẢNG TRÊN YOUTUBE

KÊNH VIDEO BÀI GIẢNG TRÊN YOUTUBE
Bài giảng Sinh học 12 và Luyện thi THPT Quốc gia. Cùng học và thảo luận tại đây với thầy Nguyễn Lâm Quang Thoại

Bài 45. Dòng năng lượng trong hệ sinh thái và hiệu suất sinh thái

I.      DÒNG NĂNG LƯỢNG TRONG HỆ SINH THÁI
  1. Phân bố năng lượng trên trái đất:
-        Mặt trời cung cấp năng lượng cho sự sống trên trái đất nhưng phân bố không đồng đều. Năng lượng ánh sáng còn phụ thuộc vào thành phần tia sáng (sinh vật chỉ sử dụng được những tia sáng nhìn thấy cho quá trình quang hợp à tổng hợp chất hữu cơ.
  1. Dòng năng lượng trong hệ sinh thái:
-        Bắt nguồn từ môi trường, được sinh vật sản xuất hấp thụ và biến đổi thành năng lượng hóa học qua quá trình quang hợp. Sau đó năng lượng được truyền qua các bậc dinh dưỡng và cuối cùng năng lượng truyền trở lại môi trường.
II.    HIỆU SUẤT SINH THÁI
-        Là tỉ lệ % chuyển hóa năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng trong hệ sinh thái. Phần lớn năng lượng truyền trong hệ sinh thái bị tiêu hao qua quá trình hô hấp, tạo nhiệt …chỉ có khoảng 10 % năng lượng truyền lên bậc dinh dưỡng cao nhất.

I.       MỘT SỐ NỘI DUNG CẦN LƯU Ý:
Câu 1.   Vì sao càng lên các bậc dinh dưỡng cao thì năng lượng càng giảm dần?
-         Do một phần năng lượng bị thất thoát qua nhiều cách ở mỗi bậc dinh dưỡng
-         Năng lượng mất qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng
-         Năng lượng mất qua chất thải, sản phẩm bài tiết ở mỗi bậc dinh dưỡng
Câu 2.   Giải thích sơ đồ hình 43.1 SGK về dòng năng lượng trong hệ sinh thái
-         Sinh vật sản xuất trong hệ sinh thái: cây dẻ, cây thông
-         Sinh vật đóng vai trò quan trọng trong việc truyền năng lượng từ môi trường vô sinh vào chu trình dinh dưỡng: cây xanh
-         Sinh vật đóng vai trò quan trọng trong việc truyền năng lượng từ chu trình dinh dưỡng vào môi trường vô sinh: vi khuẩn, nấm,…
-         Trình bày tóm tắt dòng năng lượng truyền qua các bậc dinh dưỡng:
+        Sinh vật sản xuất: cây xanh (cây dẻ, cây thông)
+        Sinh vật tiêu thụ bậc 1: sóc, xén tóc
+        Sinh vật tiêu thụ bậc 2: thằn lằn, chim gõ kiến
+        Sinh vật tiêu thụ bậc 3: quạ, mối, nhím, kiến
+        Sinh vật tiêu thụ bậc cao nhất: trăn, diều hâu
+        Sinh vật phân giải: vi khuẩn, nấm,…
II.    HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
Câu 1.  Ánh sáng mặt trời có vai trò như thế nào đối với hệ sinh thái? Cho ví dụ về việc điều chỉnh các kĩ thuật nuôi trồng phù hợp với điều kiện ánh sáng để nâng cao năng suất vật nuôi và cây trồng.
-         Tất cả các sinh vật trên Trái Đất đều sống nhờ vào năng lượng mặt trời. Thực vật thu nhận năng lượng ánh sáng mặt trời một cách trực tiếp qua quang hợp. Một phần năng lượng tích tụ lại trong các sinh vật sản xuất được các động vật ăn thực vật sử dụng và theo trình tự năng lượng được chuyển lên các bậc dinh dưỡng tiếp theo. Như vậy, năng lượng trong hệ sinh thái được khởi đầu từ năng lượng mặt trời thông qua quang hợp của cây xanh.
-         Ví dụ: khi trồng cây, các cây trồng sẽ cách nhau những khoảng nhất định để đảm bảo ánh sáng phân bố đồng đều đến các cây; mỗi mùa vụ người ta đều chọn trồng một loại cây thích hợp với cường độ ánh sáng trong mùa đó; đối với các loài rau cải để làm giảm cường độ ánh sáng tác động người ta có thể dùng lưới che để hạn chế bớt ánh sáng…
Câu 2.  Những nguyên nhân chính nào gây ra thất thoát năng lượng trong hệ sinh thái?
-         Năng lượng tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng.
-         Năng lượng mất qua chất thải (chất bài tiết, phân, nước tiểu, rụng lá, rụng lông, lộc xác…) ở mỗi bậc dinh dưỡng.
Câu 3.  Hãy giải thích tại sao chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái không thể kéo dài quá 6 mắc xích.
-         Một phần năng lượng phải bị mất đi qua mỗi bậc dinh dưỡng
+       Năng lượng tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng.
+       Năng lượng mất qua chất thải (chất bài tiết, phân, nước tiểu, rụng lá, rụng lông, lộc xác…) ở mỗi bậc dinh
-         Trong chuỗi thức ăn càng lên cao năng lượng tích lũy càng ít dần và đến mức nào đó không còn đủ để duy trì một mắc xích. Khi một mắc xích có số lượng cá thể quá ít sẽ không thể tồn tại được.
Câu 4.  Mô tả dòng năng lượng trong hệ sinh thái ở hình 45.4
-         Sinh vật sản xuất (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, rụng lá cây). Động vật ăn cỏ (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải). Động vật ăn thịt bậc 1 (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải).  Động vật ăn thịt bậc 2 (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải)
-         Ở tất cả các bậc dinh dưỡng, các sản phẩm hữu cơ như xác sinh vật chết, lá cây rụng và phân,… được sinh vật phân giải thành chất vô cơ
Câu 5.  Quan hệ dinh dưỡng giữa các loài trong quần xã cho chúng ta biết.

-         Dòng năng lượng trong quần xã. Đáp án: D.
CÂU HỎI THAM KHẢO:
Câu 1.    Ánh sáng mặt trời có vai trò như thế nào đối với hệ sinh thái? Cho ví dụ về việc điều chỉnh các kĩ thuật nuôi trồng phù hợp với điều kiện ánh sáng để nâng cao năng suất vật nuôi và cây trồng.
-        Tất cả các sinh vật trên Trái Đất đều sống nhờ vào năng lượng mặt trời. Thực vật thu nhận năng lượng ánh sáng mặt trời một cách trực tiếp qua quang hợp. Một phần năng lượng tích tụ lại trong các sinh vật sản xuất được các động vật ăn thực vật sử dụng và theo trình tự năng lượng được chuyển lên các bậc dinh dưỡng tiếp theo. Như vậy, năng lượng trong hệ sinh thái được khởi đầu từ năng lượng mặt trời thông qua quang hợp của cây xanh.
-        Ví dụ: khi trồng cây, các cây trồng sẽ cách nhau những khoảng nhất định để đảm bảo ánh sáng phân bố đồng đều đến các cây; mỗi mùa vụ người ta đều chọn trồng một loại cây thích hợp với cường độ ánh sáng trong mùa đó; đối với các loài rau cải để làm giảm cường độ ánh sáng tác động người ta có thể dùng lưới che để hạn chế bớt ánh sáng…
Câu 2.    Những nguyên nhân chính nào gây ra thất thoát năng lượng trong hệ sinh thái?
-        Năng lượng tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng.
-        Năng lượng mất qua chất thải (chất bài tiết, phân, nước tiểu, rụng lá, rụng lông, lộc xác…) ở mỗi bậc dinh dưỡng.
Câu 3.    Hãy giải thích tại sao chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái không thể kéo dài quá 6 mắc xích.
-        Một phần năng lượng phải bị mất đi qua mỗi bậc dinh dưỡng
+      Năng lượng tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng.
+      Năng lượng mất qua chất thải (chất bài tiết, phân, nước tiểu, rụng lá, rụng lông, lộc xác…) ở mỗi bậc dinh
-        Trong chuỗi thức ăn càng lên cao năng lượng tích lũy càng ít dần và đến mức nào đó không còn đủ để duy trì một mắc xích. Khi một mắc xích có số lượng cá thể quá ít sẽ không thể tồn tại được.
Câu 4.    Mô tả dòng năng lượng trong hệ sinh thái ở hình 45.4
-        Sinh vật sản xuất (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, rụng lá cây). Động vật ăn cỏ (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải). Động vật ăn thịt bậc 1 (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải).  Động vật ăn thịt bậc 2 (một phần năng lượng tiêu hao qua hô hấp, bài tiết, chất thải)

-        Ở tất cả các bậc dinh dưỡng, các sản phẩm hữu cơ như xác sinh vật chết, lá cây rụng và phân,… được sinh vật phân giải thành chất vô cơ

No comments:

Post a Comment

Cảm ơn bình luận của bạn